توانا بود هر که دانا بود

تا کنون اندیشمندان و پژوهشگران فراوانی در مورد علت­های توسعه نیافتگی و پیشرفت نکردن ایران از دیدگاه­های گوناگون نظرها و تفسیرهای گوناگون مطرح کرده­اند.

     اگر توسعه را فرآیند دگرگونی بنیادین باورهای فرهنگی، نهادهای اجتماعی، سیاسی و اقتصادی به منظور آفریدن و سازگار شدن با توانایی­های جدید و بالا بردن سطح کمّی و کیفی توانایی­های آموزشی، اقتصادی، سیاسی و ... بدانیم. رسیدن به چنین جایگاهی، پیش و بیش از همه نیازمند گوناگونی فرهنگی و ارزشی جوامع می­باشد.

     مطالعات و تجربه­های بین­المللی همگی بیان­کننده و تاییدکننده­ی این نکته است که توسعه­ی پایدار و همه­جانبه الزاماً از بستر نیروی انسانی می­گذرد. پیش­شرط پیروزی، ماندگاری و تداوم هرگونه توسعه و پیش­رفتی سرمایه­گذاری در توسعه­ی انسانی به منزله پایه و هسته­ی اصلی و محوری آن می­باشد.

     به بیان امروزی، دانش و دانایی، پایه اصلی توسعه و نظام آموزشی گذرگاه رسیدن به دانایی به شمار می­آید. با توجه به شتاب تحولات جهان در چند دهه­ی اخیر، اینک جامعه جهانی در حال ورود به مرحله­ی جدیدی از توسعه موسوم به «جامعه دانش» و «اقتصاد مبتنی بر دانش» و در یک کلمه توسعه­ی دانایی­محور می­باشد. از آنجائیکه در دنیای معاصر، نهاد آموزش و پرورش مسئولیت تربیت نیروی انسانی در جامعه را به عهده دارد توجه اندیشمندان، پژوهشگران، برنامه­ریزان و دولت­ها به آن بیش از گذشته جلب شده است. حلقه گم شده عقب­ماندگی ایران توجه نکردن به نقش آگاهی مبتنی بر خِرَد خودبنیاد، مدارس و دانشگاه­ها در توسعه­ی علمی و بالا بردن سطح آگاهی است.

     توجه نکردن به نقش اساسی آموزش و پرورش در توسعه­ی دانایی محور نزد روشنفکران، پژوهشگران و به ویژه دولت­مردان در صد سال اخیر آشکارا مشاهده می­شود. یکی از مظاهر کم­توجهی به جایگاه و نقش آموزش و پرورش در فرآیند توسعه سهم بسیار پایین آموزش و پرورش از تولید ناخالص ملی است که بر اساس آخرین گزارش­های رسمی به 11/5 درصد می­رسد. این سهم با استانداردهای جهانی فاصله بسیار دارد.

     به علاوه بودجه وزارت آموزش و پرورش طی 15 سال گذشته همواره با کسری مواجه بوده است. به گفته­ی فرشیدی وزیر سابق آموزش و پرورش «در کشور ما مهم­ترین مشکل آموزش و پرورش طی 14 سال گذشته کسری بودجه است که به طور متوسط 2/27 درصد بوده است.»¹           

     با ارایه بودجه سال 88 به مجلس شورای اسلامی توسط دولت ترس از کسری بودجه­ی آموزش و پرورش در سال 88 بسیاری از نمایندگان، کارشناسان و معلمان را نگران کرد. بر اساس شنیده­ها بودجه­ی آموزش و پرورش در سال 88، 9300 میلیارد تومان پیشنهاد گردیده است. اگر این بودجه در مجلس تصویب شود این وزارتخانه در سال 88 حدود 8000 میلیارد تومان کسری بودجه خواهد داشت. بودجه­ی وزارت آموزش و پرورش در سال 87 حدود 8300 میلیارد تومان بود. این وزارتخانه بر اساس اعلام مراجع قانونی در سال 87، با 6700 میلیارد تومان کسری بودجه در رأس سایر وزارتخانه­ها و نهادها قرار داشت.

چرا وزارت آموزش و پرورش طی 15 سال گذشته همواره با کسری بودجه مواجه بوده است؟