ارزیابی عملکرد شورای فعالان صنفی - مدنی معلمان در انتخابات مجلس هشتم

         این شورا بازیگر جریان اجتماعی - سیاسی بوده است، مانند هر بازیگر دیگر در ایفای نقش خود دارای ضعف­ها و قوت­هایی بوده است. ارزیابی نقاط ضعف و قوت این شورا بر اساس شرایط، امکانات و اهداف باید صورت گیرد. لذا در این نوشته تلاش شده است با توجه به عوامل فوق به ارزیابی عملکرد این شورا بپردازم.

         برای آشنایی خوانندگان محترم با شورای فعالان صنفی - مدنی معلمان و فهم بهتر مطلب طرح پیشینه و روند شکل­گیری شورا خالی از فایده نیست. 

          در طول دو سال گذشته جمعی از فعالان صنفی معلمان به این نتیجه رسیدند که برای به ثمر رسیدن فعالیت­های صنفی نیازمند ­هم­گرایی و هم­افزایی بیشتری بین فعالان صنفی معلمان است. در این راستا طی جلسات متعدد تلاش نمودند این هم­گرایی و هم­افزایی را سامان دهند. گروه اولیه تشکیل­دهنده­ی جلسات در سال 85 عبارت بودند از آقایان محمود بهشتی لنگرودی، علیرضا هاشمی، علی پورسلیمان، محمد دلوری، محمدتقی فلاحی و نوراله اکبری. پس از بازداشت 5 عضو این گروه در 23 اسفند 85 فعالیت­های آن به طور موقت تعطیل شد تا اینکه در اواخر شهریور 86 بر آن شدند تا جلسات خود را از سر گیرند. برای شروع فعالیت سازمان­یافته در دوره­ی جدید ذیل نام شورای فعالان صنفی - مدنی معلمان افراد زیر به تدریج به این شورا افزوده شدند. سرکار خانم طاهره نقی­ئی و آقایان علی­اکبر باغانی، سید محمود باقری، محمدرضا رضائی و مرد.                  

        همزمان با شروع مجدد فعالیت شورای فعالان صنفی - مدنی معلمان با حضور افراد جدید و آغاز فعالیت­های انتخاباتی گروه­های مختلف برای مجلس شورای اسلامی، بحث ورود به انتخابات مجلس شورای اسلامی و کیفیت ورود شورا به انتخابات به عنوان دستور جلسات توسط اعضای آن برگزیده شد. در اینجا توجه خوانندگان عزیز را در این ارتباط به نکات زیر جلب می­نمایم:

الف) گرچه همه­ی اعضای این شورا از دو تشکل عمده­ی سازمان معلمان و کانون صنفی معلمان هستند اما شرط عضویت حضور در این تشکل­ها نبوده است و در مقطعی قرار بود فردی به این جمع اضافه شود که عضو هیچ­یک از این دو تشکل نبوده است و در جلسه­ای موضوع با او مطرح گردیده و ایشان بنا به دلایل شخصی عضویت در شورا را نپذیرفتند.
ب) همانطور که توضیح داده شد این شورا به صورت گروهی کوچک­تر در گذشته تشکیل شده بود و مباحث مطرح شده در جلسات آن محدود به حضور در انتخابات نبوده و در ادامه­ی کار شورا قرار بر طرح مباحث صنفی    و مدنی معلمان و مسایل و معضلات آموزش و پرورش در آن بوده است.

         ارزیابی موفقیت یا عدم موفقیت یک حرکت بر اساس هدف­گیری آن حرکت صورت می­گیرد. هدف از حضور شورای فعالان صنفی - مدنی معلمان در انتخابات با توجه به مباحث مطرح شده در جلسات آن عبارت بود از: استفاده از فضای انتخابات مجلس برای طرح مجدد مسایل صنفی معلمان، آشنایی و گفتگو با معلمان فعال در عرصه­های اجتماعی و سیاسی، استفاده از آرای غیر سازمان­دهی شده معلمان و سازمان­دهی ان به نفع کاندیداهای متعهد به پی­گیری مسایل صنفی معلمان در مجلس شورای اسلامی، حمایت از نمایندگانی که در گذشته حامی و پی­گیر مسایل صنفی معلمان و فعالان صنفی معلمان بوده­اند و ...

        همانطور که مشاهده می­شود هدف از حضور در انتخابات صرفاً فرستادن نماینده به مجلس شورای اسلامی نبوده است که با عدم تحقق این هدف یک سره رأی به شکست فعالیت این شورا بدهیم.

       بی­شک به دلایل ذهنی، تاریخی، وجود موانع قانونی و نوع نگاه مسئولان به احزاب و NGOها این نهادها با مشکلات متعددی مواجه­اند. در کنار موانع فوق و ضعف­های تئوریک، سازماندهی، مدیریت و نداشتن امکانات مالی می­توان عوامل زیر را در عدم دست­یابی به تمام اهداف شورای فعالان صنفی - مدنی معلمان برشمرد.

الف) عدم رایزنی کافی با فعالان صنفی معلمان سراسر کشور:

    توفیق نسبی معلمان در دست­یابی به خواسته­های شان بی­شک مرهون رهبری جمعی، همکاری و هماهنگی میان همه­ی فعالان صنفی و همراهی معلمان سراسر کشور بوده است. متأسفانه در تشکیل شورای فعالان صنفی - مدنی معلمان آنگونه که شایسته بود رایزنی و هماهنگی با تشکل­های صنفی معلمان و افراد اثرگذار، آن صورت نگرفت و اهداف این شورا برای آنان تبیین نگردید. چنانچه این امر تحقق     می­یافت شورای فعالان صنفی - مدنی معلمان رهین موفقیت بیشتری می­شد.                              

ب) عدم سازماندهی نیروها متناسب با فعالیت در موضوع انتخابات:

          شورای فعالان صنفی - مدنی معلمان از کم­ترین تجربه حضور سازمان­یافته و مستقل در انتخابات برخوردار بوده است. عدم تجربه کافی در حضور سازمان­یافته و مستقل در انتخابات به علاوه نگذاشتن وقت کافی از سوی برخی از اعضاء، عدم مدیریت صحیح، نداشتن امکانات مالی و رد صلاحیت همه­ی کاندیداهای اختصاصی شورا سبب شد که این شورا نتواند فرهنگیان را حول مسایل صنفی و به نفع کاندیداهای محدود و مشخص خود سازماندهی نماید.

ج) عدم پایبندی به قواعد کار جمعی از سوی برخی از اعضاء شورا: 

         عدم تجربه کار جمعی، وجود فردیت قوی و غیر دموکراتیک نزد ما ایرانیان سبب بروز رفتارهای فردی مغایر با مصوبات شورا گردید که کندی حرکت شورا و صرف وقت شورای فعالان صنفی - مدنی معلمان جهت رفع شبهات و خنثی نمودن تبلیغات صورت گرفته علیه آن و تشکل­های صنفی معلمان را به دنبال داشت.

د) عدم شفافیت لازم در مرزبندی بین تشکل­های صنفی معلمان و شورای فعالان صنفی - مدنی معلمان:         

    یکی از ضعف­های اصلی این شورا عدم روشنگری پیرامون هویّت، ماهیّت، اعضاء و هدف این شورا بود. این ضعف سبب ایجاد شبهه­ی خلط عملکرد این شورا با فعالیت تشکل­های دیگر فرهنگیان شد و دستاویزی در دست گردید که به ایجاد شبهه و سوءظن در دل و جان گروهی از فعالان صنفی و فرهنگیان پرداختند. 

دست­آوردهای شورای فعالان صنفی - مدنی معلمان:

الف) جمع­شدن فعالان صنفی با گرایش­های مختلف فکری با محوریت منافع صنفی معلمان دست­آوردی انکارناشدنی است. نگاهی به گذشته نه چندان دور حکایت از آن دارد که نهادهای مدنی در ایران کم­تر همگرا بوده­اند. تشکل­های فرهنگیان از این قاعده مستثنی نبوده­اند. نگاه توأم با سوءظن و توهم توطئه­ی عده­ای از فعالان صنفی معلمان در مورد عده­ای دیگر، که در بخشی از آنان همچنان باقی است امکان جمع­ شدن فعالان صنفی را زیر یک سقف امکان­ناپذیر می­نمود. تجربه­ی شورای فعالان صنفی - مدنی معلمان این امکان را فراهم آورد که فعالان صنفی معلمان با گرایش­های سیاسی متفاوت ذیل منافع صنفی معلمان دست به یک اقدام سیاسی مشترک بزنند و این آغازی برای یک راه طولانی است.

ب) انجام یک سری نظرسنجی در جامعه­ی آماری حدود 2000 نفر در سطح مدارس شهر تهران توسط معلمان در حالیکه بسیاری از احزاب سیاسی توانایی این کار را ندارند دستاورد دیگر این شورا است. ذکر این نکته برای رفع برخی شبهات ایجاد شده در این جا لازم است که این نظرسنجی توسط یک موسسه معتبر طراحی و در شورا مطرح و اصلاح گردید استخراج و تحصیل نتایج آن نیز به کمک یک موسسه معتبر انجام گرفت.

ج) برقراری ارتباط با معلمان بویژه معلمانی که در عرصه سیاسی و اجتماعی فعالند و ارتباط با صنوف دیگر (هرچند ناقص و کم) از ثمرات دیگر فعالیت­های این شورا است.

د) استفاده از فضای مطبوعات و رسانه­ها در ایام انتخابات و مطرح کردن خواسته­­های معلمان و معضلات آموزش و پرورش در حالیکه پیش از آن روزنامه­ها از انعکاس مسایل معلمان منع شده بودند از دیگر فواید این حضور بوده است.

پاسخ به برخی از شبهات:    

1- حضور شورای فعالان صنفی - مدنی معلمان در انتخابات مستقل بوده است. این شورا با هیچ­یک از احزاب سیاسی یا اصناف دیگر در انتخابات ائتلاف نکرد. گفت و گو با برخی از اعضاء به معنای گفتگو با حزب سیاسی یا ائتلاف با آن­ها نیست. در طول دوره انتخابات این شورا با گروه­های مختلف و کاندیداهای مختلف به گفت و گو نشست و مواضع آن­ها را در ارتباط با آموزش و پرورش و حقوق صنفی معلمان شنید و به ابراز نظر پرداخت و در انتها نسبت به اعلام کاندیداهای خود به تعداد محدود و بدون توجه به گرایشات سیاسی آن­ها اقدام نمود.

2- شورای فعالان صنفی - مدنی معلمان بر خلاف آنچه که برخی از دروغ­پردازان و شایعه­سازان گفته­اند هیچ کمک نقدی از هیچ فرد، گروه یا دسته­ای دریافت ننموده است. هیچگونه امکانات مالی، نفع اقتصادی و ... نیز بابت این حضور نصیب هیچ­ یک از اعضای شورا نگردید.

3- عملکرد این شورا هیچ ارتباطی با تشکل­های عمده­ی فرهنگیان (کانون صنفی معلمان و سازمان معلمان) ندارد. مواضع این تشکل­ها از طریق دبیران آنها اعلام می­شود و تصمیمات آنها در فضایی دیگر گرفته می­شود. همان­گونه که قبلاً اعلام گردید کانون صنفی معلمان بر اساس اساسنامه و مصوبات هیأت مدیره­ی آنان از هیچ کاندیدایی در هیچ کجای کشور حمایت نکرده است و این به معنای تحریم انتخابات از سوی این تشکل نبوده است.

4- شورای فعالان صنفی - مدنی معلمان برای بیان دغدغه­های خود و مسایل صنفی معلمان حضور در عرصه­ای دیگر را تجربه کرد. حضور در این عرصه به زعم این شورا در راستای حضور گذشته­ی اعضای آن در فعالیت­های صنفی معلمان بوده است. این حضور مزایا و معضلاتی داشته است که نیازمند نقد ناقدان منصف است. اما آنچه مسلم است این حضور ارزنده­تر از نشستن در کنج عافیت و راحت­طلبی بوده است.

        اعضای این شورا روشنگری، تجمع، اعتراض، مذاکره، مصاحبه، نوشتن پیرامون مسایل صنفی، حضور در انتخابات، رایزنی با گروه­ها و احزاب و ... را در کارنامه­ی خود ثبت کرده­اند. در برخی از این موارد نمره­ی قبولی و در برخی دیگر تجدید شده­اند. جا دارد که برخی از منتقدان دور از انصاف از خود بپرسند که غیر از نقد منفی که آنها را سرشار از غرور و مست از جاذبه­های خود کرده است چه کرده­اند و در کارنامه­ی آنان چه فعالیتی ثبت شده است؟

        در انتها لازم می­دانم به سهم خویش از همکارانی که با نقدها و نصایح دلسوزانه خود، شورا و اعضای آن را وام­دار خویش نموده­اند تشکر و قدردانی به عمل آورم.